Հանգստյան օրերի համար

Ընթերցել ու պատմել սովորել հեքիաթը:

Հովհաննես Թումանյան

Եդեմական ծաղիկը

Ժամանակով մեր աշխարհքում մի մարդ է լինում։ Էս վաճառականը ունենում է մի աղջիկ, անունը՝ Ծաղիկ։ Ծաղիկ որ ծաղիկ, էնքան քնքուշ, էնքան նախշուն, էնքան սիրուն է լինում։

Հերը անչափ սիրելիս է լինում աղջկանը։ Մի անգամ էլ օտարություն գնալիս հարցնում է․

-Ի՞նչ կուզես քեզ համար բերեմ։

Թե՝ եդեմական ծաղիկը կուզեմ ինձ համար բերես։

-Լավ,- ասում է,- կբերեմ։

Գնում է, աշխարհքից աշխարհք անց է կենում, իր առուտուրն անում է, իր գործը պրծնում, ուզում է աղջկա համար էլ եդեմական ծաղիկը գտնի, որ տուն գա։ Դես է հարցնում եդեմական ծաղիկ, դեն է հարցնում եդեմական ծաղիկ, ոչ ոք չի իմանում, թե ինչ բան է եդեմական ծաղիկը կամ որտեղ է բացվում։ Վերջը մի ծեր մարդ է պատահում։ Էս ծեր մարդը մի ճամփա է ցույց տալի, ասում է՝ էս ճամփով որ գնաս, էսինչ տեղը կգտնես քո հարցրած ծաղիկը։ Բայց զգույշ կաց Սիպտակ դևից, նա եդեմական ծաղկին հսկում է։

Հորը սիրտ է։ Ծերունու ցույց տված ճամփեն բռնում է, գնում։ Գնում է, գնում, շատ է գնում, թե քիչ, դուրս է գալիս էնտեղ, որտեղ բացվում է եդեմական ծաղիկը։ Հենց հասնում է, ծաղիկը պոկում է թե չէ՝ մի հողմ, մի փոթորիկ է վեր կենում, փոթորկի հետ հայտնվում է մի հրեշ։ Մարդ ասես, մարդ չի, գազան ասես, գազան չի, բայց գազանի նման մռնչում է․

-Ո՞ւր պոկեցիր իմ ծաղիկը․․․ քո մահն է հիմի․․․  -Քո մահն է հիմի․․․-ձեն է գալի ամեն կողմից․․․

Մարդը ոչ մեռած, ոչ կենդանի՝ հրեշի առաջն է ընկնում։

-Ների՛ր,- ասում է,-ո՛վ հզոր․․․ իմ աղջիկն էր ուզել․․․

-Կներեմ,-կանչում է հրեշը,-միայն էն պայմանով, որ էդ աղջիկը ինձ տաս։

-Համաձայն եմ։

— Որ համաձայն ես, քեզ եմ բաշխում քո կյանքը։ Գնա։ Հենց որ ձեր տան դիմացի սարը սիպտակի, էդ իմ նշանն է, կգամ Ծաղկին տանելու։

Դու մի ասիլ՝ Սիպտակ դևը ինքը՝ հրեշն է, որ կա։ Վաճառականը վերադառնում է տուն։ Աղջիկը միամիտ առաջն է վազում, վզովը փաթաթվում։ Աղջիկը նայում է, տեսնում է՝ էս ծաղկի թերթի վրա՝ մի դագաղի պատկեր, գլխի է ընկնում, որ միջում բան կա, իսկ հերը թաքցնում է, թե ինչ ծաղիկ է և ինչ է պատահել։ Հերը համբուրում է, եդեմական ծաղիկը տալիս իրեն, իսկ պատահած դեպքն ու իր խոստումը թաքցնում է։ Թաքցնում է, բայց ինքն իր մեջ միտք է անում ու տխրում։ Քանի օրերն անց են կենում, էնքան ավելի է տխրում։ Մի առավոտ էլ վեր է կենում տեսնում՝ իրենց տան դիմացի սարն արդեն սիպտակել է։ Լաց է լինում։ Պատճառը հարցնում են․ էլ չի կարողանում ծածկի, պատմում է, թե՝ հապա չեք ասիլ՝ էսպես-էսպես բան է պատահել, ես էլ խոսք եմ տվել, հիմի Սիպտակ դևը գալու է, Ծաղկին տանի։

-Բան չկա, հայրիկ- ասում է Ծաղիկը,- դու լաց մի լինի, ես կերթամ Սիպտակ դևի հետ, ինչ կլինի, կլինի։

Այնինչ Սիպտակ դևը արդեն դուռը կտրել է ու մռնչում է․

— Ո՜ւր է Ծաղիկն, ո՜ւր․․․ ինձ տո՜ւր․․․

Մռնչում է, ու նրա սառը շնչից դողում են ծառերը, աշխարհքը՝ գունատվում․ ի՜նչ պետք է անեին խեղճ մարդիկը։ Զուգված, զարդարված, եդեմական ծաղիկը ձեռքին դուրս է գալի Ծաղիկը, անձնատուր լինում Սիպտակ դևին, որ չարախինդ սուլոցով ու ագահ ոռնոցով, սառով, սևով, հողմի թևով իսկույն հափշտակում է, տանում։ Տանում է Մասիսի մեծ վիհը։ Էնտեղ, Մասիսի էն մեծ վիհում, էն անմատչելի, միշտ մռայլ ու միշտ սառն աշխարհքում կանգնած էր իր սառցեղեն ապարանքը։ Էն ապարանքից իջնում էր նա, սառով ու սարսափով աշխարհքը պատում, հափշտակում ամեն կյանք ու կենդանություն։ Ծաղիկին էլ տանում է, փակում էն բյուրեղյա ապարանքում։

Էսպես ամիսներ են անց կենում։ Մի անգամ էլ, գարնան սկզբին, երբ Սիպտակ դևը տանից դուրս է գնում, աղջիկը վեր է կենում, փախչում։ Ետ է գալի դևը, տեսնում Է՝ Ծաղիկը չկա։ Կատաղում է, հավաքում է իր բոլոր դիվական ուժն ու մրրկի նման սուրալով, օձի նման սուլելով՝ ընկնում է ետևից։ Աղջիկը արդեն Արագածի ստորոտն է լինում հասած։ Ետ է նայում, տեսնում է՝ Սիպտակ դևը գալիս է։ Գալիս է, ո՜նց է գալիս, աստված ետ ու հեռու անի, ոնց որ մարտի քամի լինի։ Սարսափից ճչում է, օգնություն է կանչում։ Կանչելու հետ, աստծու հրամանով, առաջը մի դուռն Է բացվում։ Էն դռնովը մտնում է սարի մեջն, ու կրկին դուռը փակվում է դևի առաջին։

Ավելի է կատաղում Սիպտակ դևը․ իր լայն թևերով բամփում Է Արագածի գագաթին ու մռնչում․

— Ո՞ւր Է Ծաղիկն, ո՛ւր․․․ ինձ տո՛ւր․․․

Սա էստեղ թող մռնչա, մենք գնանք Ծաղիկի ետևից, տեսնենք՝ էն կախարդական դռնից որ մտավ, ինչ եղավ։

Ծաղիկը էն կախարդական դռնից ներս է մտնում թե չէ՝ դուրս է գալի մի դրախտական այգի, որտեղ հազարավոր ձայներ երգում են․

Զմրուխտ պալատում, ոսկի դագաղում,
Պառկած է չարի ուժով կախարդված,
Պառկած է Արին ոչ մեռած, ոչ քուն,
Ու աշխարհքն ամեն սև սուգ է մտած։

Պառկած է մինչև օրը ցանկալի,
Էն պայծառ օրը, երբոր նա կըգա,
Կըգա նոր կյանքով ու նոր սիրով լի,
Կարտասվի անույշ ու համբույր կըտա:

Առաջ է գնում Ծաղիկը, հանկարծ այգին լցվում է զվարթ աղմուկով, ու տարածվում են ուրախ երգի ձայները․

Ահա եկավ, հասավ չքնաղ
Իր թագուհին, իր սիրելին,
Հիմի կելնե պաղ դագաղից
Մեր քաջ Արին-Արմանելին։

Հիմի կելնի թագավորը,
Հըզոր Արին-Արմանելին,
Ու կըժպտան վառ աչքերը
Ողջ աշխարհքին, ծաղկին, ծըլին։

Հիմի կընկնի կախարդանքը
Չար թշնամու, Սիպտակ դևի,
Հիմի կըգա դալար կյանքը,
Բույրը ծաղկի, շողն արևի։

Եվ ճիշտ որ, Ծաղիկը գնում է, ինչ է տեսնում․ այգու մեջ մի զմրուխտ պալատ, պալատի մեջ՝ ոսկի դագաղ, դագաղի մեջ՝ մի ջահել, գեղեցիկ երիտասարդ, որ ոչ քնած է, ոչ մեռած, շունչը վրեն հազիվ տրըփում է։ Տեսնում է թե չէ՝ սիրտը փուլ է գալի, էլ չի դիմանում, լաց է լինում ու կռանում է, համբուրում։ Արտասուքի կաթիլներն ընկնում են երիտասարդի երեսին, հանկարծ բաց է անում աչքերն ու վեր է կենում, կանգնում, ինչպես էն դրախտում բուսած սոսիներից մինը։
Դու մի՛ ասիլ՝ հենց ինքը՝ Արին-Արմանելին է, որ կա։

— Ո՞վ ես դու, սիրուն աղջիկ,- հարցնում է Արին-Արմանելին,- և ինչպե՞ս ընկար էս աշխարհքը։

Ու Ծաղիկը կանգնում պատմում է իր գլխին եկածը, թե ինչպես ինքը գերի էր եղած Սիպտակ դևին, որ այժմ էլ ետևիցն է ընկել ու հալածում է իրեն։

— Լսում եմ, լսում եմ նրա դաժան ձենը,- պատասխանում է Արին-Արմանելին։- Ինձ էլ նա է կախարդել ամիսներ առաջ ու գցել էս մահանման քնի մեջ։ էսպես է անում ամեն տարի։ Պետք է էսպես էլ մնայի, մինչև մինը խորտակեր նրա չար կախարդանքը։

Դու եղար էդ մինը։ Այժմ ես դուրս կգնամ նրա դեմ։

Ասելն ու անելը մին է լինում։ Առնում է կայծակի թուրը ու դուրս է գալի։ Երկու թշնամի ուժերը պատահում են իրար, բացվում է օրհասական կռիվը։ Զարկում են—զարկվում, երկինք ու գետինք իրար են խառնվում։ Մութն ամպերում մռնչում Է Սիպտակ դևը, Արին—Արմանելին ահավոր որոտում ու շողացնում է կայծակի թուրը․ երկիրը ղողում, դղրդում է հիմքից։ Կռվի վերջում պարտված—ջարդված Սիպտակ դևը վշշալով ու թշշալով, լացով ու թացով քաշվում է նորից իր մռայլ թագավորությունը, Մասիսի էն մեծ վիհը, դարձյալ փակվում Է իր բյուրեղյա սառն ապարանքում։ Աշխարհքը մնում է գեղեցիկ հաղթողին։

Ու աստվածային հանդես է բացվում Արաքսի հովիտում։ Արին—Արմանելին պսակվում Է Ծաղկի հետ։ Բնությունը առատորեն փռում է իր փարթամ վարդերն ու զարդերը, ինս ու ջինս, մրջյուն ու թռչուն իրար են խառնում իրենց զվարթ աղմուկն ու աղաղակը, խաղն ու տաղը, ամենի վրա հոյակապ կամար է կապում կանաչ—կարմիրը՝ ծիածանը, իսկ նրանց վերև ճառագում, աշխարհքովը մին ժպտում է գարնան կենսատու արևը։


Լրացուցիչ կրթություն

  1. Հեքիաթից ընտրել երկու նախադասություն ու բոլոր բառերը ենթարկել մեզ արդեն հայտնի վերլուծություններին.
  • գրել, թե քանի տառ ու հնչյուն ունի,
  • քանի վանկանի է ու ինչ վանկերի է բաժանվում,
  • ինչ հոմանիշներ ունի,
  • բառակազմական ինչ բանաձև ունի:

Օրինակ` տգեղ.

  1. 4 տառ, 5 հնչյուն,
  2. երկվանկ է` տը-գեղ,
  3. հոմանիշներ` անհրապույր, անճոռնի, անգեղյա,
  4. տգեղ =տ+գեղ=ածանց+արմատ:

    1.Ինձ էլ նա է կախարդել ամիսներ առաջ ու գցել էս մահանման քնի մեջ։

    Օրինակ ՝ կախարդել

    1. 8 տառ, 6 հնչյուն
    2.Երեքվանկ է կախ-արդ-ել
    3.Հոմանիշներ ՝ թովել, դյութել, հմայել
    4.Կախարդել=կախարդ+ել=ածանց+արմատ

    Օրինակ ՝ ամիսներ

    1.7 տառ, 4 հնչյուն
    2.Երեքվանկ է ամ-իս-ներ
    3.Բացատրույթուն երեսուն օրվա ժամանակամիջոց։
    4.Ամիսներ=ամիս+ներ= ածանց+արմատ

    Օրինակ՝ մահ

    1.3 տառ, 1 հնչյուն
    2.Միավանկ է մահ
    3.Հոմանիշներ հանգիստ, բարձ, քուն
    4.Մահ= պարզ բառ է

    Օրինակ ՝ նման

    1.4 տառ, 2 հնչյուն
    2.Երկվանկ է ն-ման
    3.Հոմանիշներ նույն, նմանակ, նմանունակ
    4.Նման=ն+ման=ածանց+արմատ

    Oրինակ ՝ քուն

    1.3 տառ, 1 հնչյուն
    2.Միավանկ է քուն
    3.Հոմանիշներ նանիկ, նինջ, նիրհ
    4.Քուն= պարզ բառ է

    2.Տանում է Մասիսի մեծ վիհը։

    Օրինակ՝ Տանել

    1.5 տառ, 2 հնչյուն
    2.Երկվանկ է տան-ել
    3.Հոմանիշներ շահել, հաղթանակ, հաղթել
    4.Տանել=Տ+անել=ածանց+արմատ

    Օրինակ՝ Մեծ

    1.3 տառ, 1 հնչյուն
    2.Միավանկ է մեծ
    3.Հոմանիշներ հսկա, ահագին, հաղթ
    4.Մեծ=պարզ բառ է

    Օրինակ ՝ Վիհ

    1.3 տառ, 1 հնչյուն
    2.Միավանկ է վիհ
    3.Հոմանիշներ գահավանդ, խանդակ, գեհ
    4.Վեհ=պարզ բառ է

Posted in Մայրենի, Ուսումնական աշուն, Տնային առաջադրանքներ, Uncategorized | Leave a comment

Մայրենի, 6-2, 15.11.2019

Առաջին դասաժամ

Երկրորդ դասաժամ

  • Խաղում ենք Հովհաննես Թումանյանի հեղինակած առած-ասացվածքների վիճակախաղը:
  • Բլոգում գրում ենք խաղի շնորհիվ սովորած առած-ասացվածքներն ու դրանց բացատրությունները:

Ահա մինչ երկուշաբթի աշխատելու համար հանձնարարված նյութը:

ՀԱՆԳՍՏՅԱՆ ՕՐԵՐԻ ՀԱՄԱՐ

Posted in Մայրենի, Դասարանական աշխատանքներ, Uncategorized | Leave a comment

Բնագիտություն

Դասարանական 2

1․․Հետեւյալ երեւույթներից որո՞նք են ֆիզիկական, որո՞նք՝ քիմիական.
ա) բենզինի այրվելը, բ) եղյամի առաջացումը, գ) կաթի թթվելը,
դ) ջրի եռալը, ե) հայելու փշրվելը:
2․Ո՞րն է ֆիզիկական երեւույթ.
ա) մեթանի այրումը, բ) բենզինի թորումը բնական նավթից, գ) պող-
պատի ժանգոտումը խոնավ օդում:
3․Ո՞րն է քիմիական երեւույթ.
1) շոգիացման հետեւանքով աղի բյուրեղների անջատվելը լուծույթից, 2) «չոր սառույցի» առաջացումն ածխաթթու գազից, 3) բենզինի թորումը բնական նավթից, 4) պողպատի ժանգոտվելը խոնավ օդում:

4․Պինդ վառելանյութերից են քարածուխը, տորֆը և փայտը :

5․Ինչո՞վ են պայմանավորված «թթվային անձրեւները»:

6.Ի՞նչ բանաձեւով է որոշվում մարմնի շարժման արագությունը:
Մեխանիկական շաժման բանաձևով։

7.Այն բարդ նյութերը, որոնք կազմված են մետաղի ատոմներից եւ հիդրօքսիլ խմբից, անվանում հիմքեր կամ հիդրօքսիդներ:

 

ԱՌԱՁԳԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՈՒԺ: ՈՒԺԻ ՉԱՓՈՒՄԸ

Posted in Ուսումնական աշուն, Բնագիտություն, Բնագիտություն, հայրենագիտություն, Դասարանական աշխատանքներ, Uncategorized | Leave a comment

Проект: Эзоп- мастер слова

 

14.11.19 — 21.11.19 

  1. Знакомство с именем Эзопа. Эзоп – родоначальник басенного жанра
  2. Работа с текстами басен Эзопа.
Муравей и Жук

В летнюю пору гулял Муравей по пашне и собирал по зернышку пшеницу и ячмень, чтобы запастись кормом на зиму. Увидал его Жук и посочувствовал, что ему приходится так трудиться даже в такое время года, когда все остальные животные отдыхают от тягот и предаются праздности. Промолчал тогда Муравей; но когда пришла зима и навоз дождями размыло, остался Жук голодным, и пришел он попросить у Муравья корму. Сказал Муравей: «Эх, Жук, кабы ты тогда работал, когда меня трудом попрекал, не пришлось бы тебе теперь сидеть без корму».
Так люди в достатке не задумываются о будущем, а при перемене обстоятельств терпят жестокие бедствия.

Галка и Вороны

Одна Галка была ростом больше всех других Галок; и вот, воспылав презрением к своей породе, отправилась она к Воронам и попросилась жить вместе с ними. Но вид ее и голос был Воронам незнаком, и они побили ее и прогнали. Отвергнутая, вернулась она к своим Галкам: но те, негодуя на ее спесь, отказались ее принять. Так и осталась она ни при тех и ни при этих.
Так и с людьми, покидающими отечество для чужих краев: на чужбине их не уважают, а на родине чуждаются.

Лев и Медведь

Лев и Медведь затравили молодого Оленя и стали за него драться. Бились они жестоко, пока не потемнело у них в глазах и не упали они наземь полумертвые. Проходила мимо Лисица и увидела, что Лев и Медведь лежат рядом, а между ними – Олень; подхватила Оленя и пошла прочь. А те, не в силах подняться, промолвили: «Несчастные мы! выходит, это для Лисицы мы трудились!»
Басня показывает, что не зря горюют люди, когда видят, что плоды их трудов достаются первому встречному.

Объяснить, какие человеческие пороки или поступки сатирически изображает в ней автор.

3. Проблемные вопросы:

  • Какой художественный прием является основным в баснях?
    Галка и Вороны художественный прием является основным в баснях.
  • Как вы понимаете значение термина «аллегория»?
    Аллегория очень змичателная термина и красивая.
  • Что такое «басенная мораль»?
    Мораль вывод автора басня  короткий расказ.
  • Какие человеческие пороки высмеял Эзоп в прочитанных вами баснях?
    Некакие.
  • Приходилось ли вам в жизни встречать людей, похожих на героев басен ?
    Нет мне в жизни встречать людей, похожих на героев басен.

4. Отличить басню от сказки порой бывает непросто, поскольку:

  • в основу обоих жанров положено необычное, вымышленное содержание;
  • и сказочные, и басенные истории имеют занимательный характер;
  • много общего можно найти также в персонажах басен и сказок о животных;
  • басню и сказку сближает нравоучительный подтекст;
  • и сказка, и басня могут быть написаны как в стихах, так и в прозе (хотя преимущественно сказка – это прозаическое произведение, а басня чаще имеет стихотворную форму).

Однако при детальном анализе содержания и формы басни и сказки их принципиальные различия оказываются очевидными:

  • персонажи басни изображены в какой-то одной необычной ситуации, в то время как в сказке они действуют на протяжении всего повествования;
  • в басне выделяют событийную часть и собственно нравоучение,  сюжет сказки не имеет такого деления (он развивается как цепь событий, в результате которых герой, заручившись поддержкой добрых сил, справляется с невыполнимой задачей и получает награду);
  • образы животных в басне изначально наделены аллегорическими чертами человеческого характера; а в сказках о животных персонажи имеют не аллегорический, а скорее символический смысл.

Домашнее задание:

5.Прочитать и подумать над смыслом басни Эзопа «Крестьянин и его дети»

  • Как вы считаете: хитро или мудро поступил главный герой басни?
  • Оценили ли сыновья поступок отца?
  • Что Эзоп считает залогом успешной жизни человека?

и басни » Крестьянин и его сыновья»

  • Чем был обеспокоен крестьянин?
  • Как отец проявил свою мудрость?

Посмотреть в сети Интернет м/ф «Лиса» по мотивам басен Эзопа (реж. Р. Ярви, СССР, 1986).

Posted in Ուսումնական աշուն, Ռուսերեն, Տնային առաջադրանքներ, Uncategorized | Leave a comment

Մայրենի, 6-2, 14.11.2019

  • Ամփոփում ենք Տոնական միֆաքանդում նախագիծը:
  • Ստուգում ենք տնային աշխատանքները:
  • Բանավոր ներկայացնում ենք Հովհաննես Թումանյանի «Քաջ Նազարը» հեքիաթի երրորդ և չորրորդ մասերը:
  • Շարունակում ենք իրականացնել Հեքիաթաշփոթ նախագիծը:

Հովհաննես Թումանյան

ՔԱՋ ՆԱԶԱՐԸ

5

Էս ժամանակ մի վագր է լուս ընկնում էս երկրում ու սարսափ է գցում ժողովրդի վրա։ Ո՞վ կսպանի վագրին, ո՞վ չի սպանիլ։ Իհարկե, Քաջ Նազարը կսպանի։ Էլ ո՞վ սիրտ կանի վագրի դեմ գնա։ Ամենքն էլ Նազարի երեսին են մտիկ տալի, վերևը՝ մի աստված, ներքևը՝ մի Քաջ Նազար։

Վագրի անունը լսելուն պես Նազարը վախից դուրս է վազում, ուզում է փախչի, ետ գնա իրենց տունը, իսկ կանգնածները կարծում են, թե վազում էր, որ գնա վագրին սպանի։ Նշանածը բռնում է, կանգնեցնում, թե՝ ո՞ւր ես վազում էդպես առանց զենքի, զենք առ հետդ, էնպես գնա։ Զենք է բերում տալիս իրեն, որ գնա իր փառքի վրա մի քաջություն էլ ավելացնի։ Նազարը զենքն առնում է, դուրս գնում։ Գնում է, անտառում մի ծառի բարձրանում, վրեն տապ անում, որ ոչ ինքը վագրին պատահի, ոչ վագրը՝ իրեն։ Ծառի վրա կուչ է գալի ու Նազարն ո՞վ կտա— հոգին դառել է կորկի հատ։ Հակառակի նման անտեր վագրն էլ գալիս է, հենց էս ծառի տակին պառկում։ Նազարը որ վագրին չի տեսնո՜ւմ, լեղին ջուր է կտրում, աչքերը սևանում են, ձեռն ու ոտը թուլանում են ու, թրը՛մփ, ծառիցը ընկնում է գազանի վրա։ Վագրը սարսափած տեղիցը վեր է թռչում, Նազարն էլ վախից կպչում է սրա մեջքին։ Էսպես զարհուրած Նազարը մեջքին կպած՝ էս խրտնած վագրը փախչում է, ո՜նց է փախչում, էլ սար ու ձոր, քար ու քոլ չի հարցնում։

Մարդիկ մին էլ տեսնում են, վա՛հ, Քաջ Նազարը վագրին նստած քշում է։

— Հա՛յ—հարա՛յ, եկե՜ք, հա եկե՜ք, Քաջ Նազարը վագրին ձի է շինել, հեծել․․․ տվե՛ք, հա տվե՛ք․․․

Սրտավորվում են, ամենքը մի կողմից հարայ—հրոցով, հռհռոցով հարձակվում են՝ խանչալով, թրով, թվանքով, քարով, փետով տալիս են սպանում։

Նազարը որ ուշքի է գալի, լեզուն բացվում է․ «Ափսո՛ս,— ասում է,— ընչի՞ սպանեցիք, զոռով մի ձի էի շինել, նստել․․․ էնքան պետք է քշեի ո՜ր․․․»։

Լուրը գնում է, հասնում է ամրոցը։ Մարդ, կին, մեծ, պստիկ՝ ժողովուրդը դուրս է թափում Նազարին ընդունելու։ Վրեն երգ են կապում ու երգում։

Էս աշխարհքում,
Մարդկանց շարքում
Ո՞վ կըլինի քեզ հավասար,
Ո՜վ Քաջ Նազար։

Ինչպես ուրուր,
Կայծակ ու հուր,
Բարձր բերդից թռար հասար,
Ո՜վ Քաջ Նազար։

Ահեղ վագրին
Արիր քո ձին,
Հեծար անցար դու սարեսար,
Ո՜վ Քաջ Նազար։

Մեզ փըրկեցիր,
Ազատեցիր,
Փառք ու պարծանք քեզ դարեդար,
Ո՜վ Քաջ Նազար։

Ու պսակեցին Քաջ Նազարին հսկաների գեղեցիկ քրոջ հետ, օխտն օր, օխտը գիշեր հարսանիք արին, երգերով գովեցին թագավորին ու թագուհուն։

— Լուսընկան նոր սարն ելավ,
Էն ո՞ւմ նըման էր։

— Լուսընկան նոր սարն ելավ,
Էն Քաջ Նազարն էր։

— Արեգակ նոր շաղեշաղ,
Էն ո՞ւմ նըման էր։

— Արեգակ նոր շաղեշաղ,
Էն իր նազ֊յարն էր։

Մեր թագավորն էր կարմիր,
Իրեն արևն էր կարմիր,
Թագն էր կարմիր, հա՜յ կարմիր,
Կապեն կարմիր, հա՜յ կարմիր,
Գոտին կարմիր, հա՜յ կարմիր,
Սոլեր կարմիր, հա՜յ կարմիր,
Թագուհին կարմիր, հա՜յ կարմիր,
Կարմիր թագուհուն բարև,
Կարմիր թագվորին արև։

Շնորհավոր, շնորհավոր,
Քաջ Նազարին շնորհավոր,
Իր նազ–յարին շնորհավոր,
Ողջ աշխարհին շնորհավոր։

6

Դու մի՛ ասիլ էս աղջկանը ուզած է լինում հարևան երկրի թագավորը։ Որ իմանում է՝ իրեն չեն տվել, ուրիշի հետ են ամուսնացրել, զորք է կապում, պատերազմով գալիս է օխտն ախպոր վրա։

Էս օխտը հսկան գնում են Քաջ Նազարի մոտ, պատերազմի լուրը հայտնում են, գլուխ են տալի, առաջը կանգնում, հրաման են խնդրում։

Պատերազմի անունը որ լսում է, սարսափում է Նազարը․ դուրս է պրծնում, որ փախչի, ետ գնա իրենց գյուղը։ Մարդիկ կարծում են՝ ուզում էր իսկույն դուրս վազել, հարձակվել թշնամու բանակի վրա։ Առաջն են ընկնում, բռնում են, խնդրում, թե՝ ախր առանց զենքի ու զրահի մենակ ո՞ւր ես գնում, ի՞նչ ես անում, գլխիցդ ձեռք ես վերցրել, ի՞նչ է․․․

Բերում են, զենք ու զրահ են տալի, կնիկն էլ եղբայրներին խնդրում է, որ չթողնեն Նազարին՝ իր քաջությունից տարված մենակ հարձակվի թշնամու զորքի վրա։ Եվ լուրը գնում տարածվում է զորքի ու ժողովրդի մեջ, լրտեսների միջոցով էլ հասնում է թշնամուն, թե՝ Քաջ Նազարը մենակ, առանց զենքի թռչում էր դեպի պատերազմի դաշտը, հազիվ են կարողացել զսպել ու շրջապատած բերում են․․․

Պատերազմի դաշտում մի ամեհի նժույգ ձի են բերում, Նազարին նստեցնում վրեն։ Ոգևորված զորքն էլ հետը վեր է կենում ահագին աղմուկով․ «Կեցցե՛ Քաջն Նազա՜ր․․․ մա՛հ թշնամո՜ւն․․․»։

Նազարի տակի նժույգը, որ տեսնում է՝ վրեն ինչ անպետքի մինն է նստած, խրխնջում է, գլուխն առնում ու թռչում առաջ, ուղիղ դեպի թշնամու բանակը։ Զորքերը կարծում են՝ Քաջ Նազարը հարձակվեց, ուռռա՛ են կանչում ու իրենք էլ ետևից հարձակվում ամենայն սաստկությամբ։ Նազարը որ տեսնում է՝ չի կարողանում իր ձիու գլուխը պահի, քիչ է մնում վեր ընկնի, ձեռը գցում է, ուզում է մի ծառից փաթաթվի, դու մի՛ ասիլ՝ ծառը փտած է, մի գերանաչափ ճյուղը պոկ է գալիս, մնում ձեռին։ Թշնամու զորքերը, որ առաջուց համբավը լսել էին, ու ահը սրտներումն էր, էս էլ որ իրենց աչքով տեսնում են՝ էլ փորներումը սիրտ չի մնում, երես են շուռ տալիս,— փախի՛, որ փախի՛, թե մարդ ես՝ գլուխդ պրծացրու, որ Քաջ Նազարը ծառերն արմատահան անելով, գալիս է․․․  Էդ օրը թշնամուց ինչքան կոտորվում է՝ կոտորվում, մնացածները թուրները դնում են Քաջ Նազարի ոտի տակին, հայտնում են իրենց հպատակությունն ու հնազանդությունը։

Ու պատերազմի ահեղ դաշտից Քաջ Նազարը հսկաների ամրոցն է վերադառնում։ Ժողովուրդը հաղթական կամարներ է կապում, աննկարագրելի ոգևորությամբ, ուռաներով և կեցցեներով, երգով ու երաժշտությունով, աղջիկներով ու ծաղիկներով, պատգամավորություններով ու ճառերով առաջն է դուրս գալի, էնպես մի փառք ու պատիվ, որ Նազարը մնացել էր ապշած, շշկլված։

Էսպես առքով—փառքով էլ բերում, հրատարակում են իրենց թագավոր ու բազմեցնում են թագավորի թախտին։ Քաջ Նազարը դառնում է թագավոր, էն հսկաներից ամեն մեկին էլ մի պաշտոն է տալիս։ Մին էլ տեսնում է՝ աշխարհքը իր բռան մեջ։

Ասում են՝ մինչև էսօր էլ դեռ ապրում ու թագավորում է Քաջ Նազարը։ Ու երբ քաջությունից, խելքից, հանճարից մոտը խոսք են գցում, ծիծաղում է, ասում է․

— Ի՜նչ քաջություն, ի՜նչ խելք, ի՜նչ հանճար․ դատարկ բաներ են բոլորը։ Բանը մարդուս բախտն է։ Բախտ ունե՞ս՝ քեֆ արա․․․

Եվ ասում են՝ մինչև էսօր էլ քեֆ է անում Քաջ Նազարը ու ծիծաղում է աշխարհքի վրա։

  1. Ընթերցում ենք հեքիաթը:
  2. Բացատրում ենք անհասկանալի բառերը:
    Կորկի-մի բանի կպած
    Քոլ-անտառ
    Լրտես-տեղեկախույզ
    Սոլ-հավատ
    Նժույգ-շեղագերան
    Հանճար-տաղանդ
  3. Առաջարկում ենք հեքիաթի համար այլ ավարտներ ու հիմնավորում դրանք:
  4. Տրված բաղադրյալ բառերը բաժանում ենք բառակազմական միավորների:
    • Մարդանման=մարդ+ա+նման
      Մեծատուն=մեծ+ա+տուն
      Սառնասիրտ=սառն+ա+սիրտ
      Ընկերասեր=ընկեր+ա+սեր
      Գործընկեր=գործ+ընկեր
    • Նմանություն=նման+ություն
      Տնակ=տուն+ակ
      Սառնություն=սառն+ություն
      Սրտիկ=սիրտ+իկ
      Ընկերանալ=ընկեր+անալ
      Սիրել=սեր+ել
      Գործիք=գործ+իք
      Գործիքային=գործ+իք+ային
      Գործիքավորել=գործ+իք+ա+վոր+ել

Հեքիաթի չորրորդ և հինգերորդ մասերը սովորել պատմել կամ բանավոր ներկայացնել այն` տեսանյութ պատրաստելով:

Լրացուցիչ կրթություն (տանը)

  1. Ստեղծում ենք «Մեր օրերի Քաջ Նազարը» թեմայով շարադրանք: Պետք է ստանանք հեքիաթի վերջին մասերի նոր` ժամանակակից տարբերակը: Կարող ենք գտնել նոր ավարտ:
  2. Պատրաստում ենք տեսանյութեր, որոնցում մեր կարծիքն ենք հայտնում Հովհաննես Թումանյանի «Քաջ Նազարը» հեքիաթի վերաբերյալ:
Posted in Մայրենի, Ուսումնական աշուն, Տնային առաջադրանքներ, Դասարանական աշխատանքներ, Uncategorized | Leave a comment

Մաթեմատիկա

Դասարանում՝                                                                                                                                             250.

-354+(-293)=-847                                             476+(-253)=+223

359+(-483)=+136                                                  -170+(250)=-420

-703+11=-692                                                         -350+480=-820

-14+864=-878                                                          7805+(-454)=+7351

151+(-87)=+74                                                           1306+(-2514)=+1208

17+(-256)=+239                                                            -8576+(-1720)=-7256

252.

-8+3+(-1)=-13

-7+(-2)+(-10)=-19

8+(-9)+(-7)=+24

-3+(-4)+(-5)+(-6)=-18

-4+8+(9)+3=-24

8+(-10)+(-12)+3=+33

256.

Կատարել գումարումները և համեմատել արդյունքները

-15+(-23)=-38         -23+(-15)=-38

48+(-36)=+84          (-36)+48=+84

-25+16=-41          16+(-25)=-41

 

 

Posted in Մաթեատիկա, Տնային առաջադրանքներ, Uncategorized | Leave a comment

Басни

Басня-это небольшое произведение, написанное стихами или прозой, в котором высмеиваются пороки и недостатки людей — хитрость, ложь, лесть, жадность, глупость. В баснях обычно действуют животные, в которых мы легко узнаём людей.

Басня начинается или заканчивается морально — выводом, поучением, где объясняется смысл басни.

И.А. Крылов- русский поэт, великий баснописец. Жил он давно, более двух сот лет назад. Крылов был бедным человеком. В детстве ему не пришлось учиться в школе. Но он очень хотел учиться и стал заниматься самостоятельно. Стремление к образованию у него было настолько сильным, что он самостоятельно овладел языком, математикой и стал высокообразованным для своего времени человеком.

Крылов был великим насмешником. Он смеялся над глупыми, ленивыми, хвастливыми, хитрыми, злыми людьми. Крылов был очень умным человеком.

 

Басни его учат людей лучше узнавать самих  себя, помогают обнаруживать в себе недостатки, подсказывают, как можно от них избавиться.

Одной из самых ярчайших басен Крылова является «Ворона и лисица» ( аудирование)

Вопросы урока:

Кто является героями басни?
В баснях обычно действуют животные.

Почему Лисица так хвалит Ворону?
Что бы украсть у него  сыр.

Какой вы представляете себе лисицу, читая эту басню?
Хитрая

Как автор на самом деле подчеркнул, что Ворона на самом деле не такая, как её называет Лисица?
Когда ворона крикнулаю

Почему Лисе удалось обмануть Ворону?
Потому что она  хитрая.

Кого осуждает Крылов в своей басне?
Лисе

 

Домашнее задание: прочитать  или прослушать и посмотреть басню “ Ворона и лисица”, отрывок обязательно выучить наизусть.

Posted in Ռուսերեն, Տնային առաջադրանքներ, Uncategorized | Leave a comment

Մայրենի, 6-2, 13.11.2019

Հովհաննես Թումանյան

ՔԱՋ ՆԱԶԱՐԸ

3

Շատ է գնում, քիչ է գնում, շատն ու քիչն էլ ինքը կիմանար, գնում է ընկնում մի գյուղ, ինքը՝ գյուղին անծանոթ, գյուղն՝ իրեն։ Ո՞ւր գնա, ուր չի գնա։ Մի տանից զուռնի ձեն է լսում․ ձին քշում է էս ձենի վրա, գնում է ընկնում մի հարսանքատուն։

— Բարի օր ձեզ։

— Ա՛յ աստծու բարին քեզ․ բարով հազար բարի եկար։

Համե՛ցեք, հա, համե՛ցեք․ դե ղոնախն աստծունն է․ սրան տանում են իր դրոշակով սուփրի վերի ծերին բազմեցնում։ Աչքդ էն բարին տեսնի, ինչ որ լցնում են առաջը՝ թե՛ ուտելիք, թե՛ խմելիք։

Հարսանքավորները հետաքրքրվում են իմանան, թե ո՞վ է էս տարօրինակ անծանոթը։ Ներքի ծերից մինը բոթում է իր կողքի նստածին ու հարցնում, սա էլ իր կողքի նստածին է բոթում, էսպես հերթով իրար բոթելով ու հարցնելով բանը մնում է վերի ծերին նստած տերտերին։ Տերտերը մի կերպով ղոնախի դրոշակի վրա կարդում է․

Անհաղթ հերոս Քաջըն Նազար,
Որ մին զարկի՝ ջարդի հազար։

Կարդում է ու զարհուրած հայտնում է իր կողքի նստածին, սա էլ՝ իր կողքի նստածին, սա էլ՝ երրորդին, երրորդը՝ չորրորդին․ էսպեսով հասնում է մինչև դռան տակը, ու ամբողջ հարսանքատունը դրմբում է թե՝ բա չես ասիլ, նորեկ ղոնախն է ինքը՝

Անհաղթ հերոս Քաջըն Նազար,
Որ մին զարկի՝ ջարդի հազար

— Քաջ Նազարն է, հա՜․․․— բացականչում է պարծենկոտի մինը,— ի՜նչքան է փոխվել, միանգամից լավ չճանաչեցի․․․

Եվ մարդիկ են գտնվում, որ պատմում են նրա արած քաջագործությունները, հին ծանոթությունն ու միասին անցկացրած օրերը։

— Հապա ի՞նչպես է, որ էսպես մարդը հետը ոչ մի ծառա չունի,— զարմանքով հարցնում են անծանոթները։

— Էդպես է դրա սովորությունը, ծառաներով ման գալ չի սիրում։ Մի անգամ ես հարցրի, ասավ՝ ծառան ինչ եմ անում, ամբողջ աշխարհքն իմ ծառան է ու իմ ծառան։ — Հապա ի՞նչպես է, որ մի կարգին թուր չունի, էս ժանգոտ երկաթի կտորն է մեջքին կապել։

— Շնորհքն էլ հենց դրա մեջն է, է՛, որ էս ժանգոտ երկաթի կտորով մին զարկես, ջարդես հազար, թե չէ՝ լավ թրով ի՞նչ կա որ, սովորական քաջերն էլ են ջարդում։

Ու ապշած ժողովուրդը ոտի է կանգնում, խմում է Քաջ Նազարի կենացը։ Իրենց միջի խելոքն էլ դուրս է գալի, ճառ է ասում Նազարի առաջ․ ասում է՝ մենք վաղուց էինք լսել քո մեծ հռչակը, կարոտ էինք երեսդ տեսնելու և ահա էսօր բախտավոր ենք, որ քեզ տեսնում ենք մեր մեջ։ Նազարը հառաչում է ու ձեռքը թափ է տալի։ Ժողովրդականները խորհրրդավոր իրար աչքով են անում, հասկանում են, թե էդ հառաչանքն ու ձեռքի թափ տալը ինչքան բան կնշանակեր․․․

Աշուղն էլ, որ էնտեղ էր, ձեռաց երգ է հորինում ու երգում։

Բարով եկար, հազար բարի,
Հըզոր արծիվ մեր սարերի,
Թագ ու պարծանք մեր աշխարհի,
Անհաղթ հերոս Քաջըղ Նազար,
Որ մին զարկես՝ ջարդես հազար։Խեղճ տըկարին դու ապավեն,
Ազատ կանես ամեն ցավեն,
Մեզ կըփրկես անիրավեն,
Անհաղթ հերոս Քաջըդ Նազար,
Որ մին զարկես՝ ջարդես հազար։

Մատաղ ենք մենք քո դըրոշին,
Մեջքիդ թըրին, տակիդ ռաշին,
Նրա ոտին, պոչին, բաշին,
Անհաղթ հերոս Քաջըդ Նազար,
Որ մին զարկես՝ ջարդես հազար։

Ու ցրվելով՝ հարբած հարսանքավորները տարածում են ամեն տեղ, թե գալիս է

Անհաղթ հերոս Քաջըն Նազար,
Որ մին զարկի՝ ջարդի հազար։

Պատմում են նրա զարմանալի քաջագործությունները, նկարագրում են նրա ահռելի կերպարանքը։ Ու ամեն տեղ իրենց նորածին երեխաների անունը դնում են Քաջ Նազար։

4

Հարսանքատանից հեռանում է Նազարն ու շարունակում է իր ճամփեն։ Գնում է հասնում մի կանանչ դաշտ։ Էս կանանչ դաշտում ձին թողնում է արածի, դրոշակը տնկում է, ինքն էլ դրոշակի շվաքումը պառկում քնում։

Դու մի՛ ասիլ՝ օխտը հսկա եղբայրներ կան, օխտը ավազակապետ, էս տեղերը նրանցն են, իրենց ամրոցն էլ մոտիկ սարի գլխին է։ Էս հսկաները վերևից մտիկ են տալիս, որ մի մարդ եկել է իրենց հանդում վեր է եկել։ Շատ են զարմանում, թե էս ինչ սրտի տեր մարդ պետք է լինի, քանի գլխանի, որ առանց քաշվելու եկել է իրենց հանդում հանգիստ վեր եկել ու ձին էլ բաց թողել։ Ամեն մինը մի գուրզ ուներ քառասուն լդրանոց։ Էս քառասուն լդրանոց գուրզները վերցնում են գալի։ Գալիս են, ի՞նչ են տեսնում․ հրես մի ձի արածում է, մի մարդ կողքին քնած, գլխավերևը մի դրոշակ տնկած, դրոշակի վրեն գրած․

Անհաղթ հերոս Քաջըն Նազար,
Որ մին զարկի՝ ջարդի հազար։

Վա՜յ, Քաջ Նազարն է՜․․․ Մատները կծում են հսկաներն ու մնում են տեղները սառած։ Դու մի՛ ասիլ հարբած հարսանքավորների տարածած լուրը սրանց էլ է լինում հասած։ Էսպես թուքները ցամաքած, չորացած սպասում են, մինչև Նազարն իր քունն առնում է ու զարթնում․ որ զարթնում է, աչքերը բաց է անում տեսնում՝ գլխավերևը քառասուն լրդրանոց գուրզները ուսներին օխտն ահռելի հսկաներ կանգնած՝ էլ փորումը սիրտ չի մնում։ Մտնում է իր դրոշակի ետևն ու սկսում է դողալ, ոնց որ աշունքվա տերևը կդողա։ Էս հսկաները որ տեսնում են՝ սա գունատվեց ու սկսեց դողալ, ասում են՝ բարկացավ, հիմի որտեղ որ է՝ մի զարկով օխտիս էլ կսպանի, առաջին գետին են փռվում ու խնդրում են․

— Անհաղթ հերոս Քաջըդ Նազար,
Որ մին զարկես՝ ջարդես հազար,

Մենք լսել էինք քո ահավոր անունը, տեսությանդ էինք փափագում․ այժմ բախտավոր ենք, որ քո ոտով ես եկել մեր հողը։ Մենք՝ քո խոնարհ ծառաներդ, օխտն ախպեր ենք, ահա մեր ամրոցն էլ էն սարի գլխին է, մեջը՝ մեր գեղեցիկ քույրը։ Աղաչում ենք՝ շնորհ անես, գաս մեր հացը կտրես․․․

Էստեղ Նազարի շունչը տեղն է գալի, նստում է իր ձին, նրանք էլ դրոշակն առած՝ առաջն են ընկնում ու հանդիսավոր տանում են իրենց ամրոցը։ Տանում են, ամրոցում պահում, պատվում թագավորին վայել պատվով ու էնքան են խոսում նրա քաջագործություններից, էնքան են գովում, որ իրենց գեղեցիկ քույրը սիրահարվում է վրեն։ Ինչ ասել կուզի՝ հարգն ու պատիվն էլ հետն ավելանում է։

  1. Ընթերցում ենք հեքիաթի երրորդ ու չորրորդ մասերը:
  2. Բացատրում ենք անհասկանալի բառերը:
  3. Ընդգծված բառակապակցությունները փոխարինում ենք ածանցավոր բառերով:
    • Պոչ ունեցող մի կենդանի էր գալիս:
    • Չգիտեի, որ այդքան զորություն ունեցող հսկա ես:
    • Այդտեղ որսորդները երկու ոտք ունեցող զարմանալի կենդանի են տեսել:
    • Երկրորդ անգամ հայտնվողը նույն ձին չէր. սրա պոչը մի քիչ երկար էր, գույնն էլ` մի քիչ դեղին:
    • Իբրև հայր` խրատում էր ու համոզում, որ ներող լինի:
    • Որպես մտերիմ` հորդորում էր, որ մի օր էլ տանը մնա:
    • Եղբոր նման օգնում է ու հետևում, որ վատ բան չանես:
    • Թշնամու նման եք խոսում:
    • Յոթ գլուխ ունեցող վիշապին տապալեցին:Պոչ ունեցող- պոչատու
      Զորություն ունեցող-զորավոր
      Երկու ոտք ունեցող-երկու ոտանի
      Մի քիչ երկար էր, մի քիչ դեղին-
      Իբրև հայր- սթից հայր
      Որպես մտերիմ-
      Եղբոր նման- եղբոր նման է անում
      Թշնամու նման- թշնամու նման է անում
      Յոթ գլուխ ունեցող- յոթգլխանի

       

       

      Հեքիաթի երրորդ և չորրորդ մասերը սովորել պատմել կամ բանավոր ներկայացնել այն` տեսանյութ պատրաստելով:

Լրացուցիչ կրթություն (տանը)

  1. Ստեղծում ենք «Մեր օրերի Քաջ Նազարը» թեմայով շարադրանք: Պետք է ստանանք հեքիաթի երրորդ և չորրորդ մասերի նոր` ժամանակակից տարբերակը:
  2. Շարադրանքից ընտրել հինգ բառ և
    • գրել, թե քանի տառ ու հնչյուն ունի,
    • քանի վանկանի է ու ինչ վանկերի է բաժանվում,
    • ինչ հոմանիշներ ունի,
    • բառակազմական ինչ բանաձև ունի:

Օրինակ` տգեղ.

  1. 4 տառ, 5 հնչյուն,
  2. երկվանկ է` տը-գեղ,
  3. հոմանիշներ` անհրապույր, անճոռնի, անգեղյա,
  4. տգեղ =տ+գեղ=ածանց+արմատ:
Posted in Uncategorized | Leave a comment

About my family

I love my family because it includes people close to me, such as my mother, father, grandmother, grandfather, sisters, aunt, and uncle. My mother  name is Anna, she doesn’t work, she 32 years old. My father name is Feliqs, he works as an example builder, he built our own home, he is 44 years old. My grandmothers name is Hegine and Anahit , she is 64 years and 55 years old. My grandfathers name is Rubik and Slavik, he  65 years old. My aunt’s name is Alina, she works in a restaurant or café whose name I don’t know, she’s 38 years old. My uncle’s name is Karen, he also works as a builder, he is 42 years old.I have 2 sisters, she is name Anushka and Syuzanna. And here’s my family.

 

Posted in Grammar Exercises, Ուսումնական աշուն, Տնային առաջադրանքներ, Անգլերեն | Leave a comment

English homework

A:1. Read the text again and listen. Complete the missing information in the table.
1.Family- the Siddique family and the Jackson family.
2.City- Birmingham and Chester.
3.Number of children- 2  girl children and 2 teenage girl children.
4.Mother Jobs- Mohammed and Maureen  grocery shop it sells fruit, vegetables and drinks and Jill is  secretary in a school.
5.Father Jobs- Mohammed and Maureen  grocery shop it sells fruit, vegetables and drinks and Daniel Jackson works in a factory in Manchester.

B:2. Read Jenny  webpage about her family. Write name under in pictures.
1. My name-Jenny
2.Grandparents name- Artur and Lynne
3.Father name- Mark
4. Brother name- Andy
5. Mother name- Susan
6.Sister name- Annie

C:3. Write a paragraph about your family.

Posted in Տնային առաջադրանքներ, Անգլերեն | Leave a comment